Συνέδριο EUROMAB, Καναδάς 2013

Αναφορά Μαίρη Πιτιακούδη

Το καλοκαίρι του 2013, μια σειρά συναντήσεων με κατοίκους της Σαμοθράκης αναβάθμισε την τοπική συμμετοχή στην προετοιμασία της νέας πρότασης ένταξης του νησιού στο πρόγραμμα Άνθρωπος και Βιόσφαιρα της UNESCO. Η αποστολή ενός εκπροσώπου της Σαμοθράκης στο επερχόμενο συνέδριο EuroMAB ήταν απαραίτητη, για να ενημερωθούμε για το σκοπό του προγράμματος και πώς αυτό εφαρμόζεται σε διάφορα μέρη του κόσμου. Εκείνη την εποχή σχηματίστηκε ο κεντρικός πυρήνας συμμετεχόντων της «Βιώσιμης Σαμοθράκης» κι ένα μέλος του, η Μαίρη Πιτιακούδη, επιλέχτηκε να συμμετάσχει στο συνέδριο. Το EuroMAB 2013 διεξάχθηκε στο Μπρόκβιλ, στο Οντάριο του Καναδά και οργανώθηκε από το Απόθεμα Βιόσφαιρας του Frontenac Arch. Συμμετείχαν 200 περίπου σύνεδροι από 30 χώρες, και μεταξύ τους δύο από την Ελλάδα, o πρόεδρος της Ελληνικής Επιτροπής ΜΑΒ Μιχαήλ Σκούλλος και η Μαίρη Πιτιακούδη από τη Σαμοθράκη.

Κατά τη διάρκεια του συνεδρίου με γενικό θέμα «Συμμετοχή των Τοπικών μας Κοινωνιών» είχα την ευκαιρία να συμμετάσχω στην ανταλλαγή γνώσεων, «καλών και κακών» πρακτικών από ειδικούς του τομέα και να συνειδητοποιήσω πόσο η δικτύωση μπορεί να είναι σημαντική για όλους μέσα από την παροχή συνεχούς ροής πληροφοριών, έμπνευσης και αμοιβαίας υποστήριξης. Κατά τη διάρκεια του συνεδρίου παρουσιάστηκε η νέα στρατηγική του ΜΑΒ και παρότι τότε φάνταζε εξαιρετικά πολύπλοκη, έδωσε νέα προοπτική στα βήματα που έπρεπε να ακολουθήσουμε ως υποψήφιοι και πόσο δύσκολο, αλλά όχι ακατόρθωτο, θα ήταν αυτό. Ήταν εύκολο να μην το θεωρήσω ακατόρθωτο γιατί είχα την ευκαιρία να μοιραστώ και να ακούσω ιστορίες και πρακτικές τόσων πολλών περιπτώσεων ανά τον κόσμο, με πολλά κοινά με τη Σαμοθράκη και όπου η τοπική συμμετοχή, η έλλειψη εκπαίδευσης για την αειφορία, η έλλειψη εμπιστοσύνης και συνεργασίας ήταν οι κοινότερες χαρακτηριστικές προκλήσεις. Όπως επίσης και οι οικονομικές κρίσεις. Συνάντησα πολλές τέτοιες περιπτώσεις οι οποίες τώρα ευημερούν, αλλά είχαν κι αυτές να κάνουν τα ίδια βήματα για να φτάσουν το σημερινό τους επίπεδο.

Ζητήματα που τέθηκαν ήταν τρόποι για τη συμμετοχή των τοπικών κοινωνιών και ιδέες εύρεσης αναγκαίων πόρων, όταν η κρατική χρηματοδότηση μειώνεται. Συμμετείχα στο εργαστήριο Κοινωνικό Κεφάλαιο όπου επέλεξα να παρουσιάσω το πρόβλημα της υπερβόσκησης ζητώντας βοήθεια και ιδέες για το πώς να βρεθεί λύση σε αυτό το φλέγον ζήτημα, διαφυλάσσοντας παράλληλα το εισόδημα των κτηνοτρόφων. Μετά από την περιγραφή και την παρουσίαση του προβλήματος και μια σύντομη ανάλυση σε μια ομάδα πεπειραμένων εκπροσώπων, η λύση που αναδείχθηκε ως το πρώτο διακριτικό βήμα ήταν η εκπαίδευση όλων των εμπλεκόμενων πλευρών, η σωστή ενημέρωση και συλλογή πληροφοριών και ερευνών για το θέμα, η μελέτη παρόμοιων πρακτικών σε άλλα μέρη, και κατόπιν ο διάλογος και η δημιουργική συμμετοχή.

Μια άλλη σημαντική εμπειρία ήταν η εκδρομή στο Απόθεμα Βιόσφαιρας του Φρόντενακ Αρκ, για να το εξερευνήσουμε και να δούμε υποστηρίζει όλες τις εκφάνσεις του προγράμματος: πολιτιστική κληρονομιά, οικονομία, περιβάλλον, κοινωνία. Κατά τη διάρκεια της εκδρομής είχαμε την ευκαιρία να μάθουμε την ιστορία του τόπου, την πολιτιστική του κληρονομιά από το στόμα ενός αρχηγού Αλγκόνκιν και να μάθουμε τη σημερινή σχέση των διαφορετικών κοινωνικών ομάδων στην περιοχή.

Στα πλαίσια της ενότητας Βιώσιμη Κοινωνική Οικονομία επισκεφτήκαμε έναν παλιό αλευρόμυλο ο οποίος ακόμη παράγει προϊόντα με βιώσιμ τρόπο και παράλληλα λειτουργεί ως ζωντανό μουσείο. Επισκεφτήκαμε επίσης μια μικρής κλίμακας επιχείρηση παραγωγής μήλων και προϊόντων μήλου όπως μηλίτη, μαρμελάδων, γλυκών κτλ. Το εισόδημα των κατοίκων συμπληρώνεται από την παροχή εκπαιδευτικών προγραμμάτων για παιδιά, και από τον οικοτουρισμό όπου ο κόσμος μαζεύει μόνος του τα μήλα και τα αγοράζει φθηνότερα χάρη στην εργασία που προσέφερε. Επιπλέον, παράγεται σιρόπι σφένδαμου και μέλι. Και οι δύο δραστηριότητες συνδυάζονται με την εκπαίδευση. Τέλος, ένας αμπελώνας που παράγει μέτριας ποιότητας κρασί, κατάφερε να βρει πρόσβαση στην κινεζική αγορά η οποία είναι σε θέση να πληρώσει την ψηλή του τιμή λόγω της αναγνώρισης της περιοχής ως Απόθεμα Βιόσφαιρας. Ο συνδυασμός παραγωγής, εκπαίδευσης και οικοτουρισμού αποτελεί εξαιρετική πρακτική η οποία μπορεί να γίνει χρήσιμο παράδειγμα για τη Σαμοθράκη.

Ακόμη, εξερευνήσαμε με βάρκα τα 1000 νησιά στον ποταμό Σεντ Λώρενς και είδαμε με πόσο αποτελεσματικό τρόπο έχει οργανωθεί ο τουρισμός στην περιοχή. Άλλο ένα σημαντικό παράδειγμα ήταν ο περίπατος στο δάσος δίπλα σε μια βιώσιμη κατασκήνωση για παιδιά και μεγάλους. Το μονοπάτι δημιουργήθηκε με γνώμονα την προστασία του περιβάλλοντος με τις πληροφορίες και την ιστορία του δάσους και των κατοίκων του σε πινακίδες από ανακυκλωμένο ξύλο. Η τελευταία μας στάση ήταν σ’ενα ατελιέ τέχνης.

Αυτό που κυρίως αποτυπώθηκε στην καρδιά και το μυαλό μου κατά την εξερεύνηση του Αποθέματος Βιόσφαιρας ήταν το θαύμα της συνεργασίας. Ένιωσα να εμπνέομαι με κάθε δυνατό τρόπο και κατάλαβα αμέσως ότι ζούμε κι αναπνέουμε ένα θησαυρό, το νησί μας, τη Σαμοθράκη. Πόσα πράγματα μπορούμε να παράγουμε και να μοιραστούμε με ολόκληρο τον κόσμο στο πνεύμα του προγράμματος αειφορίας Άνθρωπος και Βιόσφαιρα. Συνδυάζουμε όλους τους θησαυρούς αλλά δεν γνωρίζουμε πώς να τους προστατεύσουμε και πώς να τους αναπτύξουμε. Διαθέτουμε ένα απίστευτο φυσικό περιβάλλον που παρακμάζει, αλλά η σχέση αυτή μπορεί να ανατραπεί. Μια φυσική παγκόσμια κληρονομιά που πρέπει να διαφυλάξουμε. Έχουμε ανθρώπινη και κοινωνική δραστηριότητα, και ζωικό κεφάλαιο που μπορεί να χρησιμοποιηθεί με βιώσιμο τρόπο και μέγιστη παραγωγικότητα. Έχουμε πολιτιστική κληρονομιά που έχει τις ρίζες της στα αρχαία χρόνια, έχουμε παραδόσεις και διαφορετικότητα, έχουμε πιστούς επισκέπτες παρά την ελάχιστη προσφορά σε σχέση με τις δυνατότητές μας. Έχουμε τα πάντα κι ακόμα περισσότερα αλλά δεν γνωρίζουμε πώς να τα χρησιμοποιήσουμε, πώς να τα προστατεύσουμε και να τα εμπορευματοποιήσουμε μέσω της προστασίας. Αυτά έμαθα με τη συμμετοχή μου στο συνέδριο και είμαι ευγνωμονούσα για την ευκαιρία αυτή, ενώ μαθαίνω ακόμη περισσότερα και προσπαθώ να μεταδώσω την ουσία της γνώσης αυτής στους συγκατοίκους μου.

Περισσότερες πληροφορίες:

EUROMAB 2013

Φωτογραφικό άλμπουμ